Rotterdam, 6 november 2009
AANKONDIGING
Pierre Bayle lezing 2009 door Susan Neiman
Amerikaanse filosofe in Nederland voor lezing en debat
Op uitnodiging van de Pierre Bayle Stichting is de Amerikaanse filosofe Susan Neiman in Nederland voor een korte tournee. Op 2 december is zij te gast in De Balie in Amsterdam waar zij spreekt met filosoof Rob Wijnberg. 3 December houdt ze de Pierre Bayle lezing in Rotterdam en 4 december keert zij terug naar Amsterdam voor de Marchantlezing van het Kenniscentrum D66.
Susan Neiman is directeur van het Einsteinforum in Potsdam en auteur van enkele spraakmakende boeken waaronder Evil in Modern Thought: An Alternative History of Philosophy (2002) en haar meest recente werk Moral Clarity: A Guide for Grown-Up Idealists (2008). Met haar boek Moral Clarity wil Neiman linkse denkers weer een ideologische basis geven die verloren is gegaan als gevolg van cultuurrelativisme. Zij pleit in dat kader voor een herwaardering van het morele denken en voor een nieuwe invulling van klassieke begrippen als goed en kwaad, heldendom en eerzaamheid. Daarbij grijpt ze terug op het verlichtingsdenken van de achttiende eeuw. Daar vindt zij een verzameling idealen –geluk en redelijkheid, nederigheid en hoop- die door ieder weldenkend mens voor deugdzaam werden gehouden.
Programma
Op 2 december gaat Susan Neiman in Op zoek naar waarheid in de 21ste eeuw in debat met filosoof Rob Wijnberg over de noodzaak van gedeelde morele waarden in een samenleving. Neiman meent dat mensen zich niet mogen distantiëren van morele kwesties. Daarmee brengt ze de filosofie in de politieke arena. Zelf gaf ze er uiting aan door voor Obama campagne te voeren.
Wijnberg stelt zowel vragen bij haar ‘plichtethiek’ als bij het niet helder scheiden van een politieke agenda en een filosofisch betoog. Er zijn geen waarheden, en dus geen absoluut morele regels in de 21ste eeuw, hooguit belangen waar je al dan niet mee sympathiseert. Neiman zal ongetwijfeld tegenwerpen dat wie geen waarheden heeft, alleen maar sceptisch is en nooit iets zal veranderen. Wijnberg bepleit dat een leven met vragen alles behalve een sceptische houding is, maar een anarchistische en daarmee ook een empathische – één die ruimte laat voor andermans wereldbeeld.
Wat Neiman en Wijnberg delen is in elk geval het verlangen onbeschaamd morele vragen te stellen.
Woensdag 2 december, De Balie, Amsterdam, voor meer info en reserveren 020-5535100
3 December houdt Susan Neiman de Pierre Bayle lezing met als titel Crimes and Misfortunes. Does Bayle’s Vision of History have a Future? In deze lezing gaat zij postuum in debat met Pierre Bayle over de kloof tussen rede en werkelijkheid. Essentieel voor het denken van deze Franse verlichtingsfilosoof is de overtuiging dat de menselijke rede het oriëntatiepunt vormt om maatschappelijke theorieën, instellingen en wetenschappen van zijn tijd aan de orde te stellen. Hij maande echter tot voorzichtigheid partij te kiezen in een tijd gekenmerkt door hoogoplopende theologische conflicten en religieuze oorlogen. Volgens Neiman is dat gebrek aan stellingname echter geworteld in de overtuiging dat de wereld is zoals ze is, ze is noch goed noch kwaad en daar vermag de rede niets aan veranderen. Neiman daarentegen gelooft heilig in een op rede gebaseerde moraal als beste middel tegen het kwaad.
Naar haar idee kan de politiek niet zonder morele idealen om het kwaad te overwinnen. In haar lezing zal zij tevens dieper ingaan op de relatie tussen rede en geloof. Pierre Bayle was berucht vanwege zijn stelling dat de ‘deugdzame atheist’ de morele irrelevantie van religie aantoonde. Hoe relevant is religie vandaag de dag? En in welke mate is het geloof in de waarden van de verlichting de manifestatie van een religieuze levenshouding? Deze vragen komen aan de orde in Crimes and Misfortunes. Susan Neiman zal behalve postuum met Pierre Bayle ook met de zaal in debat gaan.
De Pierre Bayle Stichting houdt de naam van de 17e eeuwse filosoof Pierre Bayle in ere door het stimuleren van cultureel-filosofische reflectie in Rotterdam en daarbuiten. Dit doet zij onder meer in de vorm van de tweejaarlijkse Pierre Bayle lezing.
Donderdag 3 december 20:00 uur, Arminius, Museumpark 3, Rotterdam. U kunt reserveren via reservering@pierrebayle.nl
De toegang is gratis, de voertaal is Engels.
Het Kenniscentrum D66 organiseert jaarlijks een Marchantlezing voor leden en niet-leden. Internationaal gerenommeerde gastsprekers behandelen in deze lezing een specifiek aspect van het sociaal-liberale gedachtegoed. Op vrijdag 4 december zal Susan Neiman spreken over progressieve politiek en moraliteit. Vanuit het boek Morele helderheid: Goed en Kwaad in de 21ste eeuw spreekt Neiman over de gevolgen voor progressief ingestelde geëngageerde burgers. De Marchantlezing wordt georganiseerd in samenwerking met de Groene Amsterdammer en de Universiteit van Amsterdam. Toegang tot deze lezing is gratis, maar u dient zich wel aan te melden op <http://www.d66.nl/kenniscentrum>.
Vrijdag 4 december 20:00 uur (deur open om 19:30 uur), aula van de Universiteit van Amsterdam, Singel 411
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Ticia Herold via <mailto:therold@rrkc.nl>
